AVXS-101

AVXS-101 jest jedyną rozwijaną klinicznie formą terapii genowej w SMA. Działa poprzez wprowadzenie do komórek sekwencji odpowiadającej genowi SMN1 (tak zwanego transgenu), z wykorzystaniem kapsydu wirusa AAV9 jako nośnika.

Historia

Badania nad terapią genową w SMA rozpoczęły się we Francji w 2006 r., kiedy dr zespół dr Martine Barkats, finansowany m.in. przez organizację pacjencką AFM-Téléthon, opracował metodę dostarczania transgenów do motoneuronów przy użyciu wirusa AAV9. Prace postępowały dalej i w 2011 r. dr Barkats ogłosiła wyleczenie myszy z ciężką postacią rdzeniowego zaniku mięśni za pomocą terapii genowej.

Wkrótce potem dr Brian Kaspar z USA rozpoczął prace nad zastosowaniem klinicznym tej metody. Dzięki wielomilionowemu finansowaniu przez organizacje pacjenckie, w tym SMA Europe, Cure SMA oraz Sophia’s Cure Foundation, metodę genetycznego modyfikowania objawów SMA przetestowano u myszy i świń, a bezpieczeństwo również u małp. Od 2013 r. rozwój terapii genowej prowadzony jest przez dr Kaspara jako program firmy Avexis (w 2018 r. przejętej przez koncern Novartis).

Wiosną 2015 r. po raz pierwszy podano terapię genową dziecku z SMA, w ramach zarejestrowanego badania klinicznego, a do połowy 2016 r. w badaniu było już 15 dzieci. Opublikowane wyniki wskazują na bardzo wysoką skuteczność tej terapii: najsilniejsze z dzieci z SMA1 nauczyły się samodzielnie chodzić.

Na podstawie wyników tych badań w październiku 2018 roku firma Avexis złożyła wniosek o dopuszczenie tej postaci AVXS-101 na rynek w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych i Japonii.

avexis-results-chop-intend-60

Dwie formy preparatu

AVXS-101 jest testowany w dwóch postaciach – jako preparat dożylny oraz jako preparat podawany dooponowo.

Preparat podawany dożylnie

Pierwsze badania kliniczne AVXS-101 badały stosowanie AVXS-101 podawanego najmłodszym dzieciom w postaci dożylnej.

Badania zakończone

  • Gene Transfer Clinical Trial for Spinal Muscular Atrophy Type 1 – badanie z udziałem 15 niemowląt w wieku do 9 miesięcy. Troje pierwszych niemowląt otrzymało niższą dawkę AVXS-101, pozostałe ok. 10-krotnie wyższą. Badanie było prowadzone w latach 2015–2017 w USA. Rezultaty są bardzo obiecujące, część dzieci obecnie chodzi samodzielnie. Wyniki oczekują na publikację w czasopiśmie naukowym.

Badania trwające

  • Badanie STR1VE: Kluczowe badanie bezpieczeństwa i skuteczności AVXS-101 u niemowląt z pierwszą postacią SMA. Nabór trwa, planowana liczba uczestników to ok. 30 niemowląt. Badanie prowadzone jest w Stanach Zjednoczonych, nabór został zakończony.
  • Badanie STR1VE EU: Badanie z udziałem około 30 niemowląt w wieku do 180 dni mających objawy SMA typu 1. Wszystkie niemowlęta otrzymają dożylnie jednorazową dawkę preparatu AVXS-101. Według stanu na październik 2018 r. badanie uruchomione jest we Włoszech (w Rzymie i Mediolanie) oraz Wielkiej Brytanii (Londyn). Jesienią 2018 r. do badania dołączą ośrodki w innych krajach Europy: Belgia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Szwecja oraz Wielka Brytania (Newcastle). Obecnie istnieje możliwość włączenia kwalifikujących się niemowląt z Polski do badania STR1VE EU. Warunkiem jest spłnienie kryteriów klinicznych oraz zgoda na pobyt w kraju prowadzenia badania do czasu, aż dziecko ukończy 18 miesięcy. Sposor badania zapewnia przeloty i zakwaterowanie na miejscu. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt.

Badania planowane

  • Badanie SPRINT („przedobjawowe”): Badanie z udziałem zdiagnozowanych genetycznie niemowląt w wieku do 6 tygodni, u których jeszcze nie wystąpiły objawy SMA i które mają 2, 3 albo 4 kopie genu SMN2. Wszystkim uczestnikom poda się dożylnie jednorazową dawkę AVXS-101. To międzynarodowe badanie rozpocznie się w pierwszej połowie 2018 r.

Preparat podawany dooponowo

Chorzy o wadze przekraczającej ok. 8–10 kg nie mogą przyjąć AVXS-101 w postaci dożylnej ze względu na duże ryzyko toksyczności odpowiedniej wagowo dawki. U chorych tych obecnie testuje się podawanie preparatu dooponowo (poprzez wkłucie do kanału kręgowego). Ta postać AVXS-101 jest dopiero rozwijana – dopiero latem 2018 roku zostało uruchomione pierwsze badanie kliniczne.

Badanie trwające

  • Badanie STRONG: Badanie prowadzone na terenie Stanów Zjednoczonych z udziałem dzieci z SMA typu 2 w wieku 24–60 miesięcy. Wszystkie dzieci otrzymują jednorazową dawkę AVXS-101 poprzez wkłucie dokanałowe (tj. do jamy kręgosłupa); troje pierwszych dzieci otrzyma niższą dawkę, pozostałe dawkę docelową, ok. dwukrotnie wyższą. Nabór został zakończony.

Badanie planowane

  • Badanie REACH („dla wszystkich dzieci”): Międzynarodowe badanie kliniczne, którego celem będzie sprawdzenie skuteczności pojedycznej dawki AVXS-101 podanej ok. 50 dzieci ze SMA w wieku od 6 miesięcy do 18 lat, nie kwalifikujących się do innych badań AVXS-101. Uruchomienie badania planowane jest na 2019 r. w zależności od czasu uzyskania danych dotyczących bezpieczeństwa z badania STRONG. Więcej szczegółów firma przekaże bliżej czasu uruchamiania badania.

Fundacja SMA, działając w ramach SMA Europe, wspiera wysiłki firmy Avexis w zakresie rozwoju terapii w Europie.

Więcej informacji na temat badań klinicznych