Genetyka i dziedziczenie

Rdzeniowy zanik mięśni jest skutkiem niedoboru w komórkach nerwowych białka o nazwie SMN (ang. survival of motor neuron – „białko życia neuronów ruchowych”). Jak nazwa wskazuje, białko to najprawdopodobniej jest niezbędne do normalnego funkcjonowania neuronów odpowiedzialnych za poruszanie mięśniami szkieletowymi. Generalnie im wyższy poziom białka SMN w organiźmie, tym łagodniejsze są objawy SMA.

Białko SMN jest tworzone w procesach wewnątrzkomórkowych i nie można dostarczyć go z zewnątrz. Wiele koncepcji leczenia rdzeniowego zaniku mięśni koncentruje się na zwiększeniu dostępności tego białka w komórkach nerwowych.

Niedobór białka SMN w organiźmie jest skutkiem wady genetycznej (mutacji) na piątym chromosomie, polegającej na uszkodzeniu obu genów odpowiedzialnych za tworzenie tego białka w komórce (tak zwanych genów SMN1).

Mutacja w genach SMN1 jest przekazywana z pokolenia na pokolenie w sposób autosomalny recesywny. Schorzenie autosomalne recesywne objawiają się wtedy, gdy u jednej osoby zbiegną się dwie mutacje tego samego genu, otrzymane po jednej od każdego rodziców będących jej nosicielami (zdarzają się też, bardzo rzadko, mutacje samoistne). Osoby, które otrzymały mutację tylko od jednego rodzica, nie mają objawów – są nosicielami. Zwykle jednak nie są tego świadomi, dopóki nie urodzi im się chore dziecko.

W przypadku dwojga nosicieli schorzeń autosomalnych recesywnych każda ciąża niesie ze sobą 25% prawdopodobieństwa, że dziecko będzie chore; 25%, że dziecko będzie zdrowe; i 50%, że będzie zdrowe, ale nosicielem mutacji. W razie związku nosiciela i zdrowej osoby istnieje 50% prawdopodobieństwo, że mutacja zostanie przekazana dziecku, które zatem będzie bezobjawowym nosicielem.

Mechanizm ten jest niezależny od płci – SMA dotyka w jednakowym stopniu osoby płci męskiej i żeńskiej.

Możliwe jest wykonanie badań na nosicielstwo, jak również badań w kierunku SMA u płodu na wczesnym etapie ciąży.